ગુજરાતી કઢી બનાવવાની રીત: કેમ ઘરે રેસ્ટોરન્ટ જેવો સ્વાદ નથી આવતો?

ગરમાં ગરમ ખીચડી હોય અને એની સાથે જો ખાટી-મીઠી ગુજરાતી કઢી મળી જાય, તો દિવસ સુધરી જાય. સાચું કહું તો, આપણને ગુજરાતીઓને કઢી વિનાનું જમણ અધૂરું લાગે છે. પણ શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે ઘરે બનાવેલી કઢી ઘણીવાર કેમ ફાટી જાય છે? અથવા પેલો રેસ્ટોરન્ટ જેવો વ્હાઈટ અને સ્મૂથ ટેક્સચર કેમ નથી આવતો? આજે આપણે gujarati kadhi recipe in gujarati વિશે એવી વાતો કરીશું જે કદાચ તમારી મમ્મી કે દાદી પણ તમને કહેવાનું ભૂલી ગયા હશે.

ઘણા લોકો માને છે કે દહીં અને ચણાનો લોટ મિક્સ કર્યો એટલે કઢી બની ગઈ. ભાઈ, એવું નથી! કઢી એક આર્ટ છે. એમાં ધીરજ જોઈએ.

કઢી ફાટી જવાનું અસલી કારણ શું છે?

સૌથી મોટી ભૂલ જે આપણે કરીએ છીએ એ છે ગરમ કઢીમાં મીઠું નાખવું. સાંભળવામાં નવાઈ લાગશે, પણ જો તમે શરૂઆતમાં જ મીઠું નાખી દેશો, તો દહીંના પ્રોટીન અલગ પડી જવાની શક્યતા વધી જાય છે. એટલે જ હંમેશા કઢી ઉકળી જાય અને ગેસ બંધ કરવાની તૈયારી હોય ત્યારે જ મીઠું ઉમેરવું જોઈએ. બીજી વાત, દહીં એકદમ તાજું ન હોવું જોઈએ. જો દહીં થોડું ખાટું હશે, તો જ પેલો અસલી કાઠિયાવાડી કે સુરતી સ્વાદ આવશે.

તમે કયું દહીં વાપરો છો? જો પેકેટનું દહીં વાપરતા હોવ, તો એને વલોવવું બહુ જરૂરી છે. મેં જોયું છે કે ઘણા લોકો ડાયરેક્ટ બ્લેન્ડર ફેરવી દે છે. બ્લેન્ડરથી કામ ઝડપી થાય પણ પેલી હાથથી વલોવેલી છાસની મજા નથી આવતી.

ગુજરાતી કઢી માટેની પરફેક્ટ સામગ્રી

લોકો વારંવાર પૂછે છે કે માપ શું હોવું જોઈએ? એક વાટકી ખાટું દહીં હોય તો એની સામે બે થી અઢી વાટકી પાણી લેવું. એમાં બે મોટી ચમચી ચણાનો લોટ (બેસન) પૂરતો છે. બહુ વધારે લોટ નાખશો તો કઢી લોચા જેવી થઈ જશે. અને ઓછો હશે તો પાણી જેવી લાગશે.

આદુ અને મરચાની પેસ્ટ તો જોઈએ જ, પણ જો તમે એમાં લસણ નાખતા હોવ તો એને ગુજરાતી કઢી ન કહેવાય. અસલી ગુજરાતી સ્વાદમાં આદુ અને લીલા મરચાનો જ દબદબો હોય છે. તીખાશ માટે લાલ મરચું ક્યારેય ન વાપરવું, નહીંતર કઢીનો સફેદ રંગ પકડાઈ જશે. લવિંગ અને તજના ટુકડા વઘારમાં હોવા જ જોઈએ. એના વગરની સુગંધ અધૂરી છે.

ઘરે બનાવો પ્રોફેશનલ સ્ટાઈલ ગુજરાતી કઢી

તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે લગ્ન પ્રસંગમાં જે કઢી બને છે એ આટલી સિલ્કી કેમ હોય છે? એનું કારણ છે 'ધીમી આંચ'. કઢીને જેટલી વધારે ઉકાળશો, એટલો જ એનો સ્વાદ ખુલશે. પણ હા, એને સતત હલાવતા રહેવું પડે. જો તમે એને મૂકીને ટીવી જોવા બેસી ગયા, તો નીચે બેસન ચોંટી જશે અને કઢી બળી જશે.

વઘાર કરતી વખતે ઘીનો જ ઉપયોગ કરવો. તેલવાળી કઢી ક્યારેય એવો રિચ સ્વાદ નહીં આપે. ઘી ગરમ થાય એટલે એમાં રાઈ, જીરું, મેથીના દાણા (બહુ ઓછા), લવિંગ, તજ અને સૂકા લાલ મરચા નાખવા. હિંગ નાખવામાં કંજૂસી ન કરવી. હિંગની સુગંધ જ કઢીની ઓળખ છે.

એક નાની ટીપ: વઘાર કર્યા પછી તરત જ કઢીનું તપેલું ઢાંકી દેવું. આનાથી વઘારની બધી જ સુગંધ કઢીમાં અંદર જ સચવાઈ રહેશે.

આ ભૂલો કરવાનું ટાળજો

• ખૂબ વધારે ખાંડ: હા, ગુજરાતી કઢી મીઠી હોય છે, પણ એને શીરો નથી બનાવવાનો. ગોળ કે ખાંડ એટલી જ હોવી જોઈએ કે જે ખાટાશને બેલેન્સ કરે.
• લોટના ગઠ્ઠા: દહીં અને લોટને મિક્સ કરતી વખતે ધ્યાન રાખવું કે એક પણ ગઠ્ઠો ન રહે. જરૂર પડે તો ગરણીથી ગાળી લેવું.
• કઢીને ઢાંકીને ઉકાળવી: કઢીને ક્યારેય ઢાંકીને ન ઉકાળવી જોઈએ, એ ઉભરાઈ જશે.

આપણા વડીલો કહેતા કે કઢી જેટલી વાર ગરમ થાય એટલી વધારે સ્વાદિષ્ટ લાગે. એટલે જ જો રાતની વધેલી કઢી સવારે બાજરીના રોટલા સાથે ખાવ, તો એ સ્વર્ગ જેવો અનુભવ આપે છે.

શા માટે ગુજરાતી કઢી હેલ્થ માટે પણ સારી છે?

ઘણા લોકો ડાયેટના ચક્કરમાં કઢી ખાવાનું છોડી દે છે. પણ હકીકતમાં, બેસન અને દહીંનું કોમ્બિનેશન પ્રોટીનથી ભરપૂર છે. દહીં પ્રોબાયોટિક છે જે તમારા પાચનતંત્ર માટે ઉત્તમ છે. જો તમે એમાં મેથીના દાણા અને આદુ નાખો છો, તો એ ગેસની સમસ્યા પણ દૂર કરે છે. બસ, ખાંડની જગ્યાએ તમે ગોળનો ઉપયોગ કરી શકો છો જો તમે હેલ્થ કોન્શિયસ હોવ તો.

કઢી ખીચડી એ માત્ર ખોરાક નથી, એક ઇમોશન છે. જ્યારે બીમાર હોઈએ ત્યારે પણ આ જ કઢી આપણને રાહત આપે છે.

gujarati kadhi recipe in gujarati શીખવી સહેલી છે પણ એમાં માસ્ટરી મેળવવી અઘરી છે. તમારે પ્રેક્ટિસ કરવી પડશે. કદાચ પહેલીવારમાં પરફેક્ટ ન બને, પણ હિંમત ન હારતા. દહીંની ક્વોલિટી પર ખાસ ધ્યાન આપજો. જો દહીં મોળું હશે તો ગમે તેટલા મસાલા નાખશો, સ્વાદ નહીં આવે.

હવે આગળ શું કરવું?

હવે જ્યારે તમે કઢી બનાવવાના આ સિક્રેટ્સ જાણી લીધા છે, ત્યારે રસોડામાં જાઓ અને ટ્રાય કરો. સૌથી પહેલા ખાટું દહીં ચેક કરો. જો દહીં ખાટું ન હોય, તો એને બે કલાક બહાર તડકામાં અથવા ગરમ જગ્યાએ મૂકી રાખો. વઘાર કરતી વખતે લવિંગ અને તજની સાથે થોડા મીઠા લીમડાના પાન ચોક્કસ નાખજો. અને હા, કઢી પીરસતી વખતે ઉપરથી લીલા ધાણા ભભરાવવાનું ભૂલતા નહીં. ધાણા માત્ર દેખાવ માટે નથી, એની ફ્રેશ સુગંધ કઢીના સ્વાદને દસ ગણો વધારી દે છે. ખીચડી બનાવો ત્યારે એમાં થોડું ઘી વધારે નાખજો, કઢી સાથે એની જુગલબંધી જામશે.

વઘાર કર્યા પછી કઢીને ઓછામાં ઓછી 10 થી 15 મિનિટ ધીમા તાપે ઉકળવા દેવી. આ સમય દરમિયાન કઢી થોડી ઘટ્ટ થશે અને બધા મસાલાનો અર્ક એમાં ઉતરી જશે. જો કઢી બહુ ઘટ્ટ થઈ જાય તો થોડું ગરમ પાણી ઉમેરી શકાય, પણ ઠંડુ પાણી ક્યારેય ન નાખવું. આ નાની નાની વાતો જ તમારી કઢીને સામાન્યમાંથી ખાસ બનાવશે.